Het gebruik maken van onderstaande uitspraak bij eventuele publicatie, is alleen toegestaan indien de gehele URL wordt overgenomen. Het kopieren van deze uitspraak en het plaatsen hiervan op een site is zonder toestemming van de Stichting PAL, uitdrukkelijk verboden.

arrest
 
GERECHTSHOF 's-GRAVENHAGE
 
Sector handel
 
Zaaknummer            : 105.006.322/01
Rolnummer (oud)       : C07/457
 
Rolnummer rechtbank  : 5587589 RL EXPL 06-2807
 
arrest van de tweede civiele kamer d.d. 9 november 2010
 
inzake
 
AEGON FINANCIňLE DIENSTEN B.V.,
gevestigd te 's-Gravenhage,
appellante,
hierna te noemen: AEGON,
advocaat: mr. H.J.A. Knijff te Amsterdam,
 
tegen
 
1. [X],
wonende te Rotterdam,
2. De erfgenamen van [Y],
gewoond hebbende te [woonplaats],
geÔntimeerden,
hierna te noemen: [X], respectievelijk de erfgenamen en tezamen [X] c.s.,
advocaat: mr. M.A. Hupkes te Amsterdam.
 
Het geding
 
Bij exploot van 23 januari 2007 is AEGON in hoger beroep gekomen van het vonnis van
25 oktober 2006, door de Rechtbank 's-Gravenhage, sector kanton, locatie 's-Gravenhage tussen
partijen gewezen.
 
Bij memorie van grieven heeft AEGON vier grieven tegen het bestreden vonnis aangevoerd.
 
Bij memorie van antwoord heeft [X] c.s. de grieven bestreden.
 
Partijen hebben schriftelijk gepleit. Beide advocaten hebben een pleitnota overgelegd. AEGON heeft daarbij twee producties overgelegd.
 
Ten slotte hebben partijen de processtukken overgelegd en arrest gevraagd.
 

Beoordeling van het hoger beroep
 
1.  Het hof gaat uit van de feiten die onder 2 in het bestreden vonnis zijn vastgesteld, nu die als zodanig in hoger beroep niet worden bestreden.
 
2.  Het gaat om het volgende.
 
2.1  [Y], verder te noemen [Y], is op 27 oktober 1992 gehuwd met [X]. Op 9 januari 2006 is het huwelijk ontbonden door het overlijden van [Y].
 
2.2  Tussen [X] en AEGON is op of omstreeks 5 april 2002 een effectenleaseovereenkomst gesloten met de naam "RenteRetour Vliegwiel" onder nummer 60504810, hierna te noemen: de overeenkomst. De overeenkomst is tot stand gekomen door tussenkomst van Spaar Select Rotterdam B.V. als tussenpersoon.
 
2.3  Op de overeenkomst zijn van toepassing de Bijzondere Voorwaarden RenteRetour Vliegwiel, hierna te noemen: de Bijzondere Voorwaarden.
 
2.4  De overeenkomst betreft het beleggen met geleend geld en heeft een looptijd van 180 maanden.
 
2.5  De overeenkomst houdt in dat de belegger een bedrag leent van AEGON tegen een rente van 10,5% per jaar (effectief 11,02% per jaar), waarvoor door AEGON participaties worden gekocht in het AEGON Optimum Wereld aandelenfonds, die door haar in lease aan de belegger worden verstrekt. Gedurende de looptijd van de overeenkomst betaalt de belegger aan AEGON een vast maandelijks bedrag dat bestaat in een aflossingsgedeelte, rente en administratiekosten. Indien de belegger aan zijn betalingsverplichtingen voldoet, is aan het einde van de looptijd de geleende geldsom, inclusief rente en administratiekosten, geheel afgelost. Volgens de overeenkomst wordt de belegger van rechtswege eigenaar van de deelnamerechten.
 
2.6  De belegger heeft na 90 maanden het recht om de overeenkomst met onmiddellijke ingang tussentijds te beŽindigen zonder dat boeterente verschuldigd is, onder betaling of verrekening van het nog niet terugbetaalde deel van de hoofdsom.
 
2.7 In geval van tussentijdse beŽindiging van de overeenkomst voordat de periode van 90 maanden is verstreken, is de belegger een boeterente verschuldigd ter grootte van drietiende deel van de nog niet vervallen maandtermijnen tot en met de negentigste maandtermijn.
 
2.8  [X] heeft ingevolge de overeenkomst van AEGON 478,0675 participaties AEGON Optimum Wereld aandelenfonds geleased. De totale leasesom bedraagt Ä 9.000,- en is opgebouwd uit het aankoopbedrag van voornoemde participaties ad Ä 4.116,16, alsmede rente ad Ä 4.073,84 en administratiekosten ad Ä 810,-. De leasesom dient door [X] te worden afbetaald in maandelijkse termijnen van Ä 50,-, de eerste maal verschuldigd per de eerste van de maand volgend op de aankoopdatum van de participaties en nadien telkens op de eerste van de volgende maand.
 
2.9  De maandelijkse termijnen werden op grond van een daartoe door [X] aan AEGON verstrekte incassomachtiging afgeschreven van een rekening bij de Postbank ten name van [X].
 
2.10  Bij brief van 27 juni 2005 aan AEGON heeft [Y] de buitengerechtelijke vernietiging van de overeenkomst ingeroepen en aanspraak gemaakt op terugbetaling van hetgeen [X] reeds aan AEGON heeft betaald.
 
2.11  Ten tijde van de dagvaarding had [X] in totaal uit hoofde van de overeenkomst een bedrag ad Ä 2.200,- aan AEGON betaald.
 
2.12 Aan [X] is uit hoofde van de overeenkomst een bedrag van Ä 25,10 aan dividend betaald.
 
2.13  Volgens een pro forma berekening van AEGON per 20 februari 2006 zou [X] bij tussentijdse beŽindiging van de overeenkomst per die datum aan haar nog een bedrag dienen te betalen van Ä 194,06.
 
2.14 [X] c.s. heeft in eerste aanleg een aantal vorderingen in verband met de overeenkomst ingesteld. De rechtbank heeft deze vorderingen grotendeels toegewezen en AEGON in de proceskosten veroordeeld. Hiertegen is AEGON in hoger beroep gekomen.
 
3.1  In grief 1 bestrijdt AEGON het oordeel van de rechtbank dat de overeenkomst als huurkoop moet worden gekwalificeerd. Volgens AEGON is er geen object waarvan de belegger de eigendom kan krijgen en ontvangt de belegger alleen maar geld.
 
3.2 Het hof oordeelt als volgt. AEGON heeft gesteld, dat artikel 6 van de overeenkomst en artikel 11 van de Bijzondere Voorwaarden abusievelijk zijn overgenomen uit de documentatie van andere Vliegwiel-producten. Deze stelling vormt voor het hof geen reden om bij de interpretatie van de overeenkomst geen rekening te houden met deze beide bepalingen, omdat voor [X] niet kenbaar was dat opname van deze beide bepalingen abusievelijk was en voor [X] niet kenbaar was dat AEGON met de overeenkomst mogelijk iets anders heeft bedoeld dan zij in de overeenkomst heeft verwoord.
 
3.3  De belangrijkste bepalingen van de overeenkomst luiden als volgt:
"CliŽnt neemt van AEGON in lease, gelijk deze aan cliŽnt in lease verstrekt, de hierna te noemen participaties (zie omschrijving in artikel 1 van de bijzondere voorwaarden) in het AEGON Optimum Wereld aandelenfonds.
(...)
6.  Zodra cliŽnt al datgene aan AEGON heeft betaald wat hij haar krachtens deze RenteRetour Vliegwiel-overeenkomst en de daarbij behorende Bijzondere Voorwaarden RenteRetour Vliegwiel verschuldigd is of zal worden, wordt cliŽnt van rechtswege eigenaar van de deelnamerechten.
7. Aan het einde van de looptijd heeft cliŽnt de keuze om de deelnemingsrechien te verkopen of aan te houden op een geblokkeerde beleggingsrekening bij AEGON Bank N. V. op naam van cliŽnt. Indien cliŽnt kiest om de deelnemingsrechien direct te verkopen, ontvangt cliŽnt een bonus in contanten van 5% van de totale betaalde rente uit hoofde van deze overeenkomst. Indien cliŽnt kiest voor het aanhouden van de deelnemingsrechien op een geblokkeerde beleggingsrekening bij AEGON Bank N. V. op zijn naam kan hij een hogere bonus opbouwen. De hoogte van de bonus is afhankelijk van het moment van verkoop van (een deel van) de deelnemingsrechien. Achtereenvolgens bedraagt de bonus bij verkoop 5%, 12,5%, 25%, 45%, 70% van de totaal betaalde rente uit hoofde van het leasecontract gedurende respectievelijk de le, 2", 3e, 4e en 5e periode van 12 maanden. Na 5 perioden van 12 maanden ontvangt cliŽnt een bonus van 100% van de totale betaalde rente uit hoofde van deze overeenkomst. Indien cliŽnt een deel van de participaties verkoopt geldt deze regeling onverkort. Het recht op de bonus is niet overdraagbaar en geldt alleen indien de participaties worden aangehouden op een geblokkeerde beleggingsrekening bij AEGON Bank N.V.
(...)"
 
3.4  De belangrijkste bepalingen van de Bijzondere Voorwaarden luiden als volgt:
"1. Het deelnemingsrecht dat de cliŽnt onder deze overeenkomst van AEGON in lease neemt betreft de in een aantal participaties uitgedrukte vordering die AEGON heeft op de Stichting AEGON BeleggingsGiro (de Slichting). De participaties zelf zullen door de Stichting worden gehouden.
2.  AEGON blijft eigenaresse van de deelnemingsrechten totdat de cliŽnt haar al datgene heeft betaald wat hij haar krachtens de RenteRetour Vliegwiel-overeenkomst verschuldigd is. AEGON draagt het risico van het verloren gaan van deze vordering totdat deze eigendom van cliŽnt zijn geworden. Koersrisico 's komen echter voor rekening van cliŽnt.
3.  Alle baten en waardeveranderingen van de deelnemingsrechten komen cliŽnt toe. De fondsen keren stockdividend uit. AEGON zal deze participaties kosteloos verkopen en de opbrengst zo spoedig mogelijk aan de cliŽnt doen toekomen, zulks eventueel onder aftrek van wettelijk verplichte inhoudingen.
4.  Het beleggingsrisico, waaronder begrepen het risico van waardedaling van de aangekochte participaties, waaraan het deelnemingsrecht is gekoppeld, alsmede het uitblijven van opbrengsten daarvan, is voor rekening van cliŽnt. Met AEGON RenteRetour Vliegwiel wordt belegd met geleend geld in AEGON Optimum fondsen. De cliŽnt loopt kans zijn inleg te verliezen.
(...)
10.  CliŽnt zal niet om de uitlevering van de deelnemingsrechten vragen en stemt er mee in dat de deelnemingsrechten op naam van AEGON geadministreerd blijven totdat AEGON verplicht is tot rechtstreekse levering van de deelnemingsrechten aan cliŽnt.
11. Aan het eind van de RenteRetour Vliegwiel-overeenkomst, nadat cliŽnt aan al zijn verplichtingen uit de RenteRetour Vliegwielovereenkomst heeft voldaan, zal AEGON de deelnemingsrechten leveren aan de cliŽnt op een AEGON Beleggingsrekening via AEGON Bank N. V, tenzij cliŽnt alsdan schriftelijk meedeelt de voorkeur te geven aan de verkoop van de participaties. De verkoopovereenkomst zal in dat geval door AEGON aan cliŽnt worden uitbetaald. De verkoop vindt plaats op de eerste handelsdag na opdracht daartoe.
(...)"
 
3.5 Volgens art.6 van de overeenkomst wordt [X] als al het verschuldigde is betaald, van rechtswege eigenaar van de deelnamerechten. Volgens art. 7 van de overeenkomst heeft [X] aan het einde van de looptijd de keuze om de deelnemingsrechten te verkopen of aan te houden op een geblokkeerde beleggingsrekening bij AEGON. In art.2 van de Bijzondere Voorwaarden staat dat AEGON eigenaresse van de deelnemingsrechten blijft totdat [X] al het verschuldigde heeft betaald. In art. 11 van de Bijzondere Voorwaarden staat dat AEGON aan het eind van de overeenkomst, nadat [X] aan al haar verplichtingen heeft voldaan, de deelnemingsrechten aan haar zal leveren op een AEGON beleggingsrekening, tenzij [X] schriftelijk de voorkeur geeft aan verkoop van de participaties. Uit al deze bepalingen volgt dat de strekking van de overeenkomst is dat [X] aan het einde van de looptijd eigenaar wordt van het beleggingsproduct. De stelling van AEGON dat er geen object is waarvan [X] de eigendom kan krijgen, en [X] alleen maar geld zou ontvangen, is dan ook onjuist.
 
3.6 AEGON heeft erop gewezen, dat de participaties in AEGON Optimum Wereld aandelenfonds altijd op naam blijven staan van Stichting AEGON BeleggingsGiro en [X] dan ook nooit rechtstreeks een participatie kan krijgen in AEGON Optimum Wereld aandelenfonds. Hieruit volgt dat het object van de overeenkomst is een vorderingsrecht van [X] op AEGON tot betaling van een geldsom, waarvan de hoogte (mede) afhankelijk is van de waarde van de onderliggende, door de Stichting AEGON BeleggingsGiro gehouden particpaties. Het hof verenigt zich met hetgeen de rechtbank in ro. 9 van het bestreden vonnis hierover heeft overwogen.
 
3.7 Uit artikel 3 van de Bijzondere Voorwaarden volgt dat baten, waardeveranderingen en dividenden vanaf het begin aan [X] toekomen. Uit artikel 4 van de Bijzondere Voorwaarden volgt dat het beleggingsrisico vanaf het begin voor rekening van [X] is. Daarmee is aan [X] het genot van het beleggingsproduct verschaft en heeft aflevering in de zin van art. 7A: 1576 lid 1 BW plaatsgevonden.
 
3.8  Het oordeel van de rechtbank dat de overeenkomst als huurkoop moet worden gekwalificeerd, is juist. Grief 1 faalt.
 
4.1  In grief 2 stelt AEGON dat de rechtbank ten onrechte de gevolgen van ontbreken van toestemming niet heeft gerelativeerd. In grief 3 doet AEGON een beroep op matiging van de verbintenis tot terugbetaling. Zij stelt dat restitutie naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is en dat er sprake is van oneigenlijk gebruik van art. 1: 88 BW.
 
4.2 Deze beide grieven lenen zich voor een gezamenlijke behandeling. De strekking van art. 1: 88 BW is de andere echtgenoot te beschermen tegen het zonder zijn toestemming aangaan van de daarin bedoelde rechtshandelingen. Het relativeren van de gevolgen van het ontbreken van toestemming of het aannemen dat restitutie naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is of dat er sprake is van oneigenlijk gebruik van art. 1: 88 BW, is met deze strekking niet te verenigen. Hetgeen AEGON ter toelichting op beide grieven heeft gesteld, leidt niet tot relativering van de gevolgen van het ontbreken van toestemming of tot het aannemen dat restitutie naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar zou zijn of dat er sprake zou zijn van oneigenlijk gebruik van art. 1: 88 BW. Er is geen reden tot matiging. De grieven 2 en 3 falen.
 
5. Grief 4 bouwt voort op de eerste drie grieven. Nu de eerste drie grieven falen, faalt ook grief 4.
 
6. Nu de grieven falen, zal het hof het bestreden vonnis bekrachtigen. Het hof zal AEGON als de in het ongelijk gestelde partij in de proceskosten veroordelen.
 

Beslissing
 
Het hof:
 
bekrachtigt het vonnis van de Rechtbank 's-Gravenhage van 25 oktober 2006;
 
veroordeelt AEGON in de proceskosten in hoger beroep, tot aan deze uitspraak aan de zijde van AEGON begroot op Ä 1.515,-, waarvan te voldoen:
a.    aan de griffier van het hof Ä 1.452,25, te weten Ä 188,25 voor in debet gesteld griffierecht en Ä 1.264,- aan salaris van de advocaat, waarmee de griffier zal handelen overeenkomstig het bepaalde in art. 243 Rv,
b.    aan [X] c.s. voor niet in debet gesteld vast recht Ä 62,75.
 

Dit arrest is gewezen door mrs. A.A. Schuering, J.A. van Kempen en R. van der Vlist en is uitgesproken ter openbare terechtzitting van 9 november 2010 in aanwezigheid van de griffier.

Ingescant en bewerkt naar HTML Copyright (C) Stichting PAL